DAC8 zmieni rynek obrotu kryptowalutami Nowe obowiązki sprawozdawcze

Dyrektywy DAC (Directive on Administrative Cooperation) to unijne regulacje rozszerzające automatyczną wymianę informacji podatkowych między państwami członkowskimi. DAC8 wprowadza obowiązek raportowania transakcji kryptoaktywami przez tzw. Crypto-Asset Service Providers (CASP), obejmując m.in. giełdy kryptowalut (centralizowane), brokerów krypto, operatorów platform umożliwiających wymianę krypto–krypto i krypto–fiat, podmioty prowadzące usługi powiernicze (custodial wallets).

Raportowanie obejmie m.in.:

• dane identyfikacyjne użytkownika (rezydencja podatkowa, TIN),
• wartość i rodzaj transakcji,
• daty nabycia i zbycia kryptoaktywów,
• saldo i przepływy aktywów.

Dane te będą automatycznie przekazywane do administracji podatkowej kraju rezydencji podatnika.

Ograniczenie anonimowości obrotu

DAC8 znacząco ogranicza anonimowość obrotu kryptowalutami, ponieważ Fiskus uzyska bezpośredni wgląd w historię transakcji. Z tego samego powodu trudniejsze stanie się pomijanie dochodów z krypto w PIT. Raportowanie ma pomóc w poprawnym ustalaniu kosztów uzyskania przychodów z obrotu kryptowalutami, a także ustaleniu momentu powstania przychodu. Ma być też wsparciem do ustalania kursów przeliczeniowych.

DAC9 i jego znaczenie pośrednie w obrocie kryptowalutami

DAC9 wdraża mechanizmy wymiany informacji dotyczących globalnego podatku minimalnego (15%) dla dużych grup kapitałowych (Pillar II). Dyrektywa ma znaczenie nie tyle dla indywidualnego użytkownika rynku – osoby fizycznej, ile dla międzynarodowych giełd kryptowalut, dużych dostawców infrastruktury blockchain czy globalnych grup technologicznych operujących na rynku krypto.

Dla dużych graczy DAC9 oznacza większą transparentność struktury dochodów między jurysdykcjami, co ogranicza ryzyko agresywnej optymalizacji podatkowej.

Konsekwencje wdrożenia DAC8 i DAC9 do prawa krajowego

Przyjęcie obydwu dyrektyw unijnych przez polski Sejm to zapowiedź nowych obowiązków sprawozdawczych dla podmiotów krypto działających w Polsce lub obsługujących polskich rezydentów. Z pewnością pociągnie to za sobą również zwiększoną liczbę kontroli krzyżowych (PIT/CIT vs dane z DAC). DAC kładzie nacisk na zgodność z AML (Anti-Money Laundering) i KYC (Know Your Customer), co w praktyce oznacza, że aktywność kryptowalutowa musi być spójna z danymi identyfikacyjnymi i źródłem środków, które zostały lub mogą zostać zweryfikowane przez giełdy oraz pośrednio przez urząd skarbowy.

Jak się przygotować?

DAC wpisują się w trend traktowania kryptowalut jak pełnoprawnego segmentu rynku finansowego, podlegającego standardowym regułom podatkowym, a to oznacza, że transakcje do tej pory często anonimowe powinny być odpowiednio opisywane.

Warto zrobić kilka kroków, aby upewnić się, że działamy zgodnie z prawem.

1. Sprawdź swój status na giełdach i platformach krypto

Upewnij się, że podałeś: kraj rezydencji podatkowej, numer NIP / PESEL (TIN - Tax Identification Number), prawidłowe imię i nazwisko (zgodne z dokumentami). Dane te będą raportowane automatycznie do polskiej administracji skarbowej.

2. Prowadź pełną historię transakcji, obejmującą:

• zakup krypto za waluty tradycyjne (fiat),
• sprzedaż krypto za fiat,
• wymiany krypto–krypto,
• płatności krypto za towary/usługi,
• transfery między własnymi portfelami (dla celów dowodowych).

Zachowuj: datę transakcji, liczbę i rodzaj kryptoaktywa, jego wartość w PLN, kurs przeliczeniowy. Warto tu korzystać z narzędzia do agregacji danych (np. arkusz + eksporty CSV z giełd).

3. Ustalaj przychód podatkowy

Rozpoznaj przychód w momencie sprzedaży krypto za fiat i zapłaty krypto za towar lub usługę. Pamiętaj, że wymiana krypto-krypto nie generuje przychodu, ale wpływa na koszty. Miej też na uwadze, że przychód ustala się według wartości rynkowej z dnia transakcji.

4. Raportuj koszty uzyskania przychodu

Brak dokumentacji w razie kontroli zwiększa ryzysko zakwestionowania kosztów. Raportuj we własnym zakresie koszty nabycia, ceny zakupu krypto, wysokość prowizji giełdowych, opłaty transakcyjnych (np. blockchain fee – jeśli jest możliwe do przypisania). Dokumentuj koszty potwierdzeniami transakcji, historią rachunku giełdowego czy raportami z platform.

5. Kryptowaluty w PIT

Transakcje krypto należy ujmować w PIT-38 (kapitały pieniężne). Przy wypełnianiu, sprawdź, czy przeniosłeś niewykorzystane koszty z lat poprzednich i czy suma przychodów zgadza się danymi z giełd (DAC8). Pamiętaj, że stawka podatku dla transakcji to 19% i brak tu kwoty wolnej, a także wspólnego rozliczenia z małżonkiem/małżonką.

6. Spójność z DAC

Porównaj swoje rozliczenie PIT z raportami rocznymi z giełd oraz z historią transakcji raportowaną przez platformy. Upewnij się, że nie pominąłeś żadnej giełdy (także zagranicznej) ani dawnych kont lub zapomnianych portfeli custodialnych.

7. Archiwizuj dokumenty

Przechowuj przez minimum 5 lat raporty transakcyjne, potwierdzenia wpłat i wypłat, dowody kosztów. Zrób ich kopie w chmurze.

8. Skontroluj ryzyko podatkowe

Aby to zrobić, możesz sprawdzić, czy:

• nie rozliczałeś błędnie krypto–krypto jako neutralnych kosztowo,
• nie pomijałeś opłat i prowizji,
• nie stosowałeś uproszczonych kursów bez podstawy.

9. Skorzystaj ze wsparcia profesjonalisty

Skonsultuj się z doradcą podatkowym; szczególnie gdy masz duży lub wieloletni obrót krypto, korzystasz z wielu giełd i DeFi, planujesz sprzedaż znacznych ilości krypto.

Poznaj najbliższe szkolenia z zakresu podatków