środa, 29 grudzień 2021 21:20

Wypalenie zawodowe jako powód zwolnienia lekarskiego

Wypalenie zawodowe (z ang. burnout) do 2019 r. zakwalifikowane było jedynie jako syndrom zawodowy znacząco wpływający na stan zdrowia. Jednak w 2019 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zakwalifikowała wypalenie zawodowe jako chorobę i zdecydowała wpisać je na listę Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, ICD). Aktualizacja listy chorób wejdzie w życie od dnia 1 stycznia 2022 r. Oznaczać to będzie, że od 2022 r. pracownicy dotknięci wypaleniem zawodowym będą mieli prawo do otrzymania zwolnienia lekarskiego na tą jednostkę chorobową.  

Wypalenie zawodowe jako powód zwolnienia lekarskiego

Pojęcie „wypalenie zawodowe” po raz pierwszy pojawiło się w 1974 roku. Użył go psycholog Herberta J. Fruedenbergera, obecnie uznawany za „ojca teorii wypalenia się”. Fruedenberger zdefiniował wypalenie zawodowe jako stan zmęczenia i frustracji. Z kolei za pionierkę wypalenia zawodowego jako dziedziny nauki uznaje się Christinę Maslach. Christina Maslach oraz Susan Jackson, autorki pierwszego kwestionariusza wypalenia zawodowego (pierwsza publikacja pojawiła się w 1981 r.), syndrom wypalenia zawodowego określiły jako zespół psychologicznego wyczerpania emocjonalnego, a także depersonalizację i

obniżone poczucie własnych dokonań.faktura elektroniczna

Przyczyny wypalenia zawodowego

Według badania Kronos Incorporated i Future Workplace na wypalenie zawodowe mają wpływ następujące czynniki:

  • nieadekwatne wynagrodzenie (41 proc.),
  • przeciążenie pracą (32 proc.),
  • nadgodziny (32 proc.),
  • nieefektywne zarządzanie w firmie (30 proc.),
  • brak związku między rolą pracownika a strategią firmy (29 proc.),
  • niska kultura pracy (26 proc.).

Przy czym, przyjmuje się, że najczęściej z problemem wypalenia zawodowego zmagają się pracownicy w tych grupach zawodowych, gdzie wymagany jest intensywny i bliski kontakt interpersonalny, w szczególności psychologowie, psychiatrzy, lekarze, pielęgniarki, nauczyciele, pracownicy społeczni, policjanci, urzędnicy oraz inne osoby wykonujące zadania polegające na bliskim i bezpośrednim kontakcie z klientem.

Objawy wypalenia zawodowego

Wypalenie zawodowe jest długofalowym procesem, którego główną przyczyną jest długotrwały stres, który skutkuje wyczerpaniem psychicznym i fizycznym. Do rozpoznania objawów wypalenia zawodowego najczęściej stosuje się trójwymiarową teorię wypalenia Christiny Maslach, zgodnie z którą na tę chorobą składają się trzy elementy:

  • fizyczne: poczucie wycieńczenia lub wyczerpania energii,
  • emocjonalne: obniżony nastrój, negatywne uczucia lub zobojętnienie przejawiające się cynicznym i pozbawionym empatii zachowaniem,
  • behawioralne: zmniejszona wydajność zawodowa, obniżenie oceny własnych dokonań i poczucie, że wszystko co się robi nie ma sensu lub jest niewystarczająco dobre.

Fazy wypalenia zawodowego

Wyróżnia się trzy fazy wypalenia zawodowego:

  • stadium wyczerpania emocjonalnego - pracownik odczuwa nieustanne zmęczenie i wyczerpanie psychiczne i fizyczne; ma poczucie, że wykonywanie obowiązków zawodowych eksploatuje jego siły, nie widzi zaś możliwości ich regeneracji.
  • stadium depersonalizacji i cynizmu - pracownik zaczyna dystansować się wobec współpracowników, klientów lub pacjentów, nie czuje z nimi żadnej więzi emocjonalnej; obowiązki wykonuje połowicznie, nie angażuje się w wykonywaną pracę, jego stosunek do kolegów z pracy staje się niechętny i obojętny.
  • stadium braku poczucia osobistych osiągnięć i kompetencji w wykonywanej pracy - pracownik zaczyna negatywnie oceniać własne kompetencje i dokonania w pracy, uważa, że się "nie nadaje", przestaje kontrolować wykonywanie zawodowych obowiązków.
Katarzyna Pałucka

Katarzyna Pałucka

Prawnik, specjalista w zakresie HR. Ukończyła studia wyższe na kierunku prawo, na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego; swoje wykształcenie uzupełniła na studiach podyplomowych z zakresu Zarządzania Zasobami Ludzkimi na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego. Od kilkunastu lat związana jest z administracją samorządową; główny obszar jej aktywności zawodowej to prawo pracy, w szczególności prawo pracy w jednostkach samorządu terytorialnego. Powołana do pełnienia funkcji ławnika na kadencję 2020 – 2023 w Izbie Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieście w Łodzi. Od roku współtworzy blog HRhelper.pl, głównie poprzez tworzenie artykułów i informacji z zakresu szeroko pojętych kadr.